*17 Şubat 1923 tarihinde gerçekleştirilen ‘İzmir İktisat Kongresi’nde Cumhuriyetin ilanından önce Anti Emperyalist Kurtuluş Savaşı galibi Türk Devletinin kalkınma yol haritası belirlendi.
*7-8 Şubat 2026 Viyana ‘Uluslararası Milli Ekonomi Modeli Kongresi’ yapıldı. Dayanağı Mustafa Kemal Atatürk’ün ‘Halkçı Devletçi Kalkınma Modeli’ olan Prof.Dr. Haydar Baş’ın ‘Milli Ekonomi Modeli’ tartışıldı. Kongreye 21 ülkeden 50 bilim insanı katıldı.
*12 Şubat’ta tarihin en büyük sınıf hareketi gerçekleşti, üç yüz milyonu aşkın işçi-köylü Hindistan’da işçi haklarını kısıtlayan yasal düzenlemelere tepki göstererek genel grev yaptılar ve hayatı durdurdular.
Bu üç tarih, Kapitalist-Emperyalist sistemin yetmezliğini yüksek sesle ifade etmeye başladığı bir dönemde gerçekleşmektedir.
Atatürk Dönemi Kalkınma Modelinin Ana Özellikleri:
Planlı devletçilik / Dönemsel Kalkınma planları (1934-1938) / Karma ekonomi/İthal ikamesi/ Ulusal sanayileşme/ Tarım + sanayi dengesi/Ekonomik ve Siyasal bağımsızlık…Atatürk’ün kalkınma modeli bu ilkeler üstüne oturtulmuştur.
Viyana kongresinde katılımcılar tarafından, ‘Milli para egemenliği; Devletin doğrudan gelir dağıtım mekanizması kurması (vatandaşlık maaşı); İç talep merkezli büyüme; Kamu öncülüğünde yatırım; Dış borca bağımlılığın reddi; IMF/Neo-liberal finans sistemine alternatif arayışı; Talep yönlü büyüme; Parasal genişleme yoluyla refah artırımı ve Devlet merkezli finansman’ gibi konu başlıkları tartışıldı.
Ve yine bu tarihsel kongrede, Sosyal devletin güçlendirilmesi; Adil ve hakkaniyete uygun gelir dağılımı; kamusal ve kooperatif ekonomisi; Refah devleti ve katılımcı demokrasi; Ekonomik kalkınma, sosyal adalet, demokratik yönetişim başlıkları öne çıktı.
Ayrıca, “Milli Ekonomi ve Sosyal Kalkınma Modeli” oluştururken; Para politikası nasıl olacak; Devletin ekonomideki rolü ne olacak; Sosyal devletin kapsamı nasıl olacak; Küresel sistemle ilişki ve alternatif yeniden konumlanma nasıl olacak; Üretim modeli nasıl şekillenecek; Demokrasi ve hukukun rolü nedir, nasıl kurumsallaşacak? gibi sorulara, ayrıntılı yanıtlar arandı.
Viyana katılımcıları ve takipçileri arayış içindeler; yüz yıl önce Mustafa Kemal Atatürk’ün uyguladığı Anti Kapitalist/Anti Emperyalist Milli İktisat ve Sosyal Kalkınma modelinden esinlenerek; emperyalizmin dayatmaları karşısında alternatif direnç odakları oluşturmaya çalışmaktadırlar.
Marksist Sovyet sistemi ve Atatürk dönemi Türkiye kalkınma modelinin etkilediği Viyana Kongresi sonuçlarını değerlendirecek olan gelecek yazım, ‘Türkiye için milli ekonomi/sosyal kalkınma proğramı’ olacaktır.
Cumhuriyetin kalkınma modeli, arayış içinde olan dünya devletleri ve uzmanları tarafından araştırmalarına dayanak yapılıyor; Türkiye’de üstü kapatılmaya çalışılıyor; bu konuda tartışma açarak, konuyu en azından üniversitelerin, ekonomistlerin, sendikaların, STK’larının gündemine taşımaya çalışacağım.